ప్రధాన కంటెంట్‌కు వెళ్లండి
నిపుణ్ న్యూస్

ప్రభుత్వ సమాచారంపై పౌరుల హక్కు

BANDI CHANDRASEKHAR

మండల రిపోర్టర్ · శిరివెళ్ల

· 2 నిమిషాల చదువు

షేర్
ప్రభుత్వ సమాచారంపై పౌరుల హక్కు

ప్రభుత్వ సమాచారంపై పౌరుల హక్కు

ముఖ్యాంశాలు

  • సమాచార హక్కు చట్టం – 2005
  • ప్రభుత్వ శాఖల నుంచి సమాచారం పొందే అవకాశం
  • సాధారణంగా 30 రోజుల్లో సమాధానం
  • సమాధానం రాకపోతే అప్పీల్ చేసుకునే అవకాశం

ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో పనులు ఆలస్యమవుతున్నాయా? దరఖాస్తులపై అధికారులు స్పందించడం లేదా? మీ ఫైల్ ఏ దశలో ఉందో తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నారా? ఇలాంటి సందర్భాల్లో సమాచార హక్కు చట్టం, 2005 ద్వారా సంబంధిత ప్రభుత్వ శాఖల నుంచి సమాచారం కోరవచ్చు. ప్రతి భారతీయ పౌరుడికి ఈ చట్టం ద్వారా సమాచారాన్ని పొందే హక్కు ఉంది. ప్రభుత్వ పనితీరులో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం పెంచడం ఈ చట్టం ప్రధాన ఉద్దేశం.

ఆర్టీఐ అంటే ఏమిటి?

సమాచార హక్కు చట్టం ప్రకారం ప్రభుత్వ శాఖల వద్ద అందుబాటులో ఉన్న రికార్డులు, పత్రాలు, ఫైళ్ల వివరాలు, ఉత్తర్వులు, నివేదికలు తదితర సమాచారాన్ని పౌరులు కోరవచ్చు. తమ దరఖాస్తు ఏ అధికారి వద్ద పెండింగ్‌లో ఉంది? ఏ ఉత్తర్వు జారీ చేశారు? ఏ చర్యలు తీసుకున్నారు? వంటి వివరాలను అడగవచ్చు. అయితే చట్టంలోని 8, 9 సెక్షన్ల ప్రకారం కొన్ని రకాల సమాచారానికి మినహాయింపులు ఉన్నాయి.

ఎలా దరఖాస్తు చేయాలి?

సంబంధిత ప్రభుత్వ కార్యాలయంలోని ప్రజా సమాచార అధికారి (పీఐఓ)కు దరఖాస్తు సమర్పించాలి. తెల్ల కాగితంపై లేదా అందుబాటులో ఉన్న దరఖాస్తు నమూనాలో కావాల్సిన సమాచారాన్ని స్పష్టంగా రాయవచ్చు. ఆర్టీఐ దరఖాస్తులో సమాచారం కోరడానికి కారణం చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. నిర్ణీత దరఖాస్తు రుసుము చెల్లించాలి. అయితే రుసుము, చెల్లింపు విధానం సంబంధిత ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం మారవచ్చు. దారిద్య్రరేఖకు దిగువన ఉన్నవారికి నిబంధనల ప్రకారం రుసుము మినహాయింపు ఉంటుంది.

ఆన్‌లైన్ దరఖాస్తు విధానం

కేంద్ర ప్రభుత్వ శాఖలకు సంబంధించిన ఆర్టీఐ దరఖాస్తులను www.rtionline.gov.in వెబ్‌సైట్ ద్వారా సమర్పించవచ్చు. తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ శాఖలకు ఈ కేంద్ర పోర్టల్ వర్తించదు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు సంబంధిత ప్రజా సమాచార అధికారికి నిబంధనల ప్రకారం దరఖాస్తు అందజేయాలి.

ఎన్ని రోజుల్లో సమాధానం?

సాధారణంగా దరఖాస్తు అందిన 30 రోజుల్లోపు సమాచారం ఇవ్వాలి. ఒక వ్యక్తి ప్రాణం లేదా స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన అంశమైతే 48 గంటల్లో సమాచారం అందించాలి. నిర్ణీత గడువులో సమాధానం ఇవ్వకపోతే దరఖాస్తు తిరస్కరించినట్లుగా పరిగణించే నిబంధన ఉంది. చట్టప్రకారం గడువులో సమాచారం అందించకపోతే కొన్ని సందర్భాల్లో ఉచితంగా సమాచారం ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.

సమాధానం రాకపోతే ఏం చేయాలి?

సమాచారం అందకపోయినా, ఇచ్చిన సమాధానంతో సంతృప్తి చెందకపోయినా మొదటి అప్పీల్ చేసుకోవచ్చు. సంబంధిత శాఖలోని మొదటి అప్పీళ్ల అధికారికి సాధారణంగా 30 రోజుల్లోపు దరఖాస్తు చేయాలి. అక్కడ కూడా పరిష్కారం లభించకపోతే రాష్ట్ర సమాచార కమిషన్‌కు రెండో అప్పీల్ చేసుకునే అవకాశం ఉంది. రెండో అప్పీల్‌కు సాధారణంగా 90 రోజుల గడువు ఉంటుంది.

సమాచార హక్కు చట్టం ద్వారా ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో ఉన్న వివరాలను తెలుసుకోవచ్చు. అయితే ఆర్టీఐ దరఖాస్తు చేయడం వల్ల పెండింగ్‌లో ఉన్న పని తప్పనిసరిగా పూర్తవుతుందని హామీ లేదు. సమాచారాన్ని పొందడం, సంబంధిత అధికారుల జవాబుదారీతనాన్ని ప్రశ్నించడం కోసం ఈ చట్టాన్ని పౌరులు ఉపయోగించుకోవచ్చు.

ఆధారం: BANDI CHANDRASEKHAR

ఈ వార్తను మా రిపోర్టర్ అందించిన సమాచారం ఆధారంగా AI సహాయంతో రాసి, ఎడిటర్ పరిశీలించి ప్రచురించారు.

📲 మరిన్ని వార్తల కోసం నిపుణ్ న్యూస్ యాప్ డౌన్‌లోడ్ చేసుకోండి

సంబంధిత వార్తలు

తాజా వార్తలు

  1. బంగారం కొనుగోళ్లు తగ్గాయి.. ధరలు పడిపోయాయి: మోదీ హర్షం
  2. జీవీఎంసీ సోమవారం ఫిర్యాదుల వేదిక రద్దు
  3. బోధన్‌లో 52 జంటల సత్యనారాయణ వ్రతాలు
  4. బూరుగడ్డమాచవరంలో ఇందిరమ్మ బీమా నమోదు
  5. చింతలమానేపల్లి కొత్త ఎస్సై స్వరూప్‌రాజ్
  6. ఆరోగ్యమే మహాభాగ్యం.. ఈ మూడు సూత్రాలు పాటిస్తే చాలు!

ఎక్కువ మంది చదివినవి

  1. 18 ఏళ్లుగా తాళం పడిన గుడి.. ‘తలుపులు తెరవండి’
  2. 2జర్నలిస్టు కుటుంబానికి ప్రెస్ క్లబ్ అండ
  3. 3ములుగులో ధాన్యం కొనుగోలు కేంద్రం
  4. 4వితంతు పింఛన్‌కు రూ.10 వేల లంచం.. ఏసీబీకి చిక్కిన పంచాయతీ కార్యదర్శి
  5. 5నర్సిపురం గౌరమ్మ ఆలయంలో చోరీ