ప్రధాన కంటెంట్‌కు వెళ్లండి
నిపుణ్ న్యూస్

నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్ట్‌తో పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూకు చారిత్రక అనుబంధం

Prabhakar Ch

గ్రామ రిపోర్టర్ · పెద్దవూర

· 5 నిమిషాల చదువు

షేర్
ఈ వార్త ఇంగ్లీష్‌లో →
నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్ట్‌తో పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూకు చారిత్రక అనుబంధం
  • 1. నాగార్జునసాగర్‌కు పునాది వేసిన నెహ్రూ.. తెలుగు రాష్ట్రాల చరిత్రలో చెరగని ముద్ర
  • 2. తొలి గంప మట్టి నుంచి ఆధునిక భారత దేవాలయం వరకు.. నెహ్రూ నాగార్జునసాగర్ కథ
  • 3. నెహ్రూ దూరదృష్టికి ప్రతీక నాగార్జునసాగర్.. సాగునీటితో పాటు చరిత్రకు జీవం

నాగార్జునసాగర్, నిపుణ్ న్యూస్:

భారతదేశ అభివృద్ధి చరిత్రలో కొన్ని ప్రాజెక్టులు కేవలం నిర్మాణాలుగా కాకుండా కోట్లాది ప్రజల జీవితాల్లో మార్పు తీసుకొచ్చిన చారిత్రక మైలురాళ్లుగా నిలిచిపోయాయి. అలాంటి ప్రాజెక్టుల్లో నాగార్జునసాగర్ ఒకటి. భారత తొలి ప్రధానమంత్రి పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూకు ఈ ప్రాజెక్టుతో ప్రత్యేకమైన అనుబంధం ఉంది. వ్యవసాయ అభివృద్ధి, సాగునీటి సదుపాయాలు, విద్యుత్ ఉత్పత్తి, ప్రజల ఆర్థిక ప్రగతిని దృష్టిలో పెట్టుకుని ఆయన ప్రోత్సహించిన భారీ ప్రాజెక్టుల్లో నాగార్జునసాగర్‌కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. నవంబర్ 14న నెహ్రూ జయంతి, బాలల దినోత్సవం సందర్భంగా ఆయనకు నాగార్జునసాగర్‌తో ఉన్న చారిత్రక అనుబంధాన్ని గుర్తుచేసుకోవడం సముచితం.

తొలి గంప మట్టి ఎత్తిన నెహ్రూ

1955 డిసెంబర్ 10న కృష్ణా నదిపై నందికొండ వద్ద నిర్మించనున్న నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టుకు పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ శంకుస్థాపన చేశారు. ఆంధ్ర రాష్ట్రం వైపు జరిగిన ఈ కార్యక్రమం అనంతరం ఆయన కృష్ణా నదిని దాటి హైదరాబాద్ రాష్ట్రం వైపు వెళ్లి అక్కడ నిర్మించిన పైలాన్‌ను ఆవిష్కరించారు. ఈ సందర్భంగా నెహ్రూ స్వయంగా తొలి గంప మట్టిని ఎత్తి నిర్మాణ పనులకు శ్రీకారం చుట్టినట్లు కురాడి చంద్రశేఖర కల్కూర తన చారిత్రక కథనంలో పేర్కొన్నారు.

ఆయనతో పాటు ఒక వృద్ధ కార్మికుడు కూడా తొలి గంప మట్టి ఎత్తినట్లు ఆ కథనం వివరిస్తుంది. ఆ సమయంలో ఆ కార్మికుడు నెహ్రూతో మాట్లాడుతూ.. 'ఇది మీరు మాకు పెట్టిన భిక్ష' అని అన్నట్లు పేర్కొంది. ఈ మాటలను అప్పటి ముఖ్యమంత్రి నీలం సంజీవరెడ్డి కాగితంపై రాసి నెహ్రూకు అందించారని రచయిత వివరించారు. అనంతరం గుంటూరులో జరిగిన బహిరంగ సభలో ఆ కార్మికుడి మాటలను గుర్తుచేసుకుంటూ నెహ్రూ భావోద్వేగానికి గురైనట్లు ఆ కథనం పేర్కొంది.

ఆధునిక భారత దేవాలయంగా అభివర్ణన

భారతదేశంలో భారీ నదీ ప్రాజెక్టులు, ఆనకట్టలు, పరిశ్రమలు దేశ అభివృద్ధికి దేవాలయాల వంటివని నెహ్రూ విశ్వసించేవారు. నాగార్జునసాగర్ శంకుస్థాపన సందర్భంగా కూడా ఆయన ఈ ప్రాజెక్టును మానవ సంక్షేమానికి అంకితం చేసే పవిత్ర కార్యక్రమంగా అభివర్ణించారు.

నాగార్జునసాగర్ నిర్మాణం ద్వారా పేదరికం, నిరుద్యోగం, వ్యవసాయ సమస్యలను తగ్గించి ప్రజలకు అభివృద్ధి అవకాశాలు కల్పించవచ్చని ఆయన తన ప్రసంగంలో వివరించారు. దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో నిర్మిస్తున్న భారీ నదీ ప్రాజెక్టులు ప్రజల ఉమ్మడి కృషికి, జాతీయ అభివృద్ధికి ప్రతీకలని పేర్కొన్నారు.

నాగార్జునకొండ చారిత్రక సంపదను కాపాడిన నెహ్రూ

నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు నిర్మాణం వల్ల మరోవైపు ప్రాచీన నాగరికతకు నిలయమైన నాగార్జునకొండ ప్రాంతం జలాశయంలో మునిగిపోయే పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ ప్రాంతం ఇక్ష్వాకుల రాజవంశ చరిత్రకు, ప్రాచీన బౌద్ధ సంస్కృతికి ప్రసిద్ధి చెందింది. రెండో, మూడో శతాబ్దాల కాలానికి చెందిన బౌద్ధ కట్టడాలు, స్థూపాలు, శిల్పాలు, పురాతన నిర్మాణాలు ఇక్కడ వెలుగులోకి వచ్చాయి.

నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్ట్‌తో పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూకు చారిత్రక అనుబంధం

ఈ చారిత్రక సంపద నీటిలో మునిగిపోవడం పట్ల నెహ్రూ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. 1955 డిసెంబర్ 10న ప్రాజెక్టు శంకుస్థాపన అనంతరం నాగార్జునకొండ తవ్వకాల ప్రాంతాన్ని సందర్శించారు. అక్కడి పురాతన కట్టడాలను పరిశీలించి వాటిని కాపాడేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించారు.

1956 ఫిబ్రవరి 24న పురాతన వస్తువులను భద్రపరచడానికి ప్రత్యేక మ్యూజియం నిర్మించాలని, ముఖ్యమైన కట్టడాలను ఎత్తైన ప్రదేశానికి తరలించి తిరిగి నిర్మించాలని సూచించారు. 1957 జనవరి 8న రాసిన అధికారిక నోట్‌లో సాధ్యమైనన్ని కట్టడాలను తరలించి పాత నగరాన్ని సాధ్యమైనంతవరకు పునర్నిర్మించాలని స్పష్టం చేశారు.

1957 మార్చి 22న రాజ్యసభలో నాగార్జునకొండ పరిరక్షణ అంశంపై మాట్లాడుతూ, భారీ సాగునీటి ప్రాజెక్టు వల్ల లక్షలాది మందికి ప్రయోజనం కలిగే అవకాశాన్ని వదులుకోలేమని, అదే సమయంలో పురాతన సంపదను కూడా నిర్లక్ష్యం చేయకూడదని వివరించారు. అందుబాటులో ఉన్న ఇంజినీరింగ్ అవకాశాలను ఉపయోగించి ముఖ్యమైన నిర్మాణాలను విడదీసి, ఎత్తైన ప్రదేశంలో తిరిగి నిర్మించాలని తన అభిప్రాయాన్ని వెల్లడించారు.

నేటి నాగార్జునకొండ మ్యూజియం, అక్కడ పునర్నిర్మించిన పురాతన కట్టడాలు ఆ ప్రయత్నాలకు గుర్తుగా నిలిచాయి.

నందికొండ ప్రాజెక్టు వెనుక అనేక ప్రభుత్వాల కృషి

నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు రూపకల్పన, ప్రణాళిక, అనుమతుల విషయంలో చారిత్రకంగా పలు ప్రభుత్వాల పాత్ర ఉంది. హైదరాబాద్ సంస్థాన ప్రభుత్వంతో పాటు అప్పటి ఆంధ్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, కేంద్ర ప్రభుత్వం, ప్రణాళిక సంఘం ఈ ప్రాజెక్టు రూపుదిద్దుకోవడంలో భాగస్వాములయ్యాయి.

1955 ఫిబ్రవరిలో నందికొండ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన ప్రణాళికను ప్రణాళిక సంఘం పరిశీలించి ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు అంగీకరించింది. అదే ఏడాది జూన్‌లో కేంద్ర, ఆంధ్ర, హైదరాబాద్ ప్రభుత్వాల ప్రతినిధులతో నాగార్జునసాగర్ కంట్రోల్ బోర్డు ఏర్పాటు చేశారు. ప్రాథమిక నిర్మాణ పనులకు అనుమతులు లభించిన అనంతరం డిసెంబర్ 10న నెహ్రూ శంకుస్థాపన చేశారు.

అప్పటి ఆంధ్ర రాష్ట్ర తొలి ముఖ్యమంత్రి టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు ప్రభుత్వం, నీలం సంజీవరెడ్డి, టెన్నేటి విశ్వనాథం వంటి నాయకుల కృషి గురించి కూడా చారిత్రక కథనాల్లో ప్రస్తావన ఉంది. హైదరాబాద్ ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు సైతం ప్రాజెక్టు ప్రణాళికకు సంబంధించిన చర్చల్లో పాల్గొన్నారు. కాబట్టి నాగార్జునసాగర్ నిర్మాణాన్ని ఒకే ప్రభుత్వానికి లేదా ఒకే నాయకుడికి మాత్రమే పరిమితం చేయకుండా వివిధ దశల్లో కృషి చేసిన వారందరి పాత్రను గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉంది.

నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్ట్‌తో పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూకు చారిత్రక అనుబంధం
నాగార్జునసాగర్ నిర్మాణం.. దేశానికి మరో అభివృద్ధి మైలురాయి

1955లో శంకుస్థాపన జరిగిన తర్వాత ప్రాజెక్టు నిర్మాణ పనులు అనేక సంవత్సరాలు కొనసాగాయి. భారీ రాతి ఆనకట్ట నిర్మాణం, కాలువల వ్యవస్థ, విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాల ఏర్పాటు వంటి పనులు వేలాది మంది కార్మికులు, ఇంజినీర్లు, సాంకేతిక నిపుణుల కృషితో పూర్తయ్యాయి.

1967 ఆగస్టు 4న అప్పటి ప్రధానమంత్రి ఇందిరాగాంధీ నాగార్జునసాగర్ కాలువలకు నీటిని విడుదల చేశారు. దీంతో ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా సాగునీటి ప్రయోజనాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.

తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లోని అనేక ప్రాంతాలకు ఈ ప్రాజెక్టు సాగునీటిని అందిస్తోంది. నల్గొండ, ఖమ్మం ప్రాంతాలతో పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంటూరు, పల్నాడు, ప్రకాశం తదితర ప్రాంతాల వ్యవసాయ అభివృద్ధికి ఈ ప్రాజెక్టు కీలకంగా మారింది. వరి సాగు, ఇతర పంటల ఉత్పత్తి, వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమలు, ఉపాధి అవకాశాల పెరుగుదలకు నాగార్జునసాగర్ దోహదపడింది.

మిర్యాలగూడ ప్రాంతంలో వరి మిల్లుల అభివృద్ధి, వ్యవసాయ ఆధారిత ఆర్థిక కార్యకలాపాల విస్తరణలో నాగార్జునసాగర్ నీటి ప్రాధాన్యతను ప్రత్యేకంగా గుర్తించాలి. అలాగే గుంటూరు నగరంతో సహా అనేక ప్రాంతాల తాగునీటి అవసరాలకు కూడా ఈ ప్రాజెక్టు ఉపయోగపడుతోంది.

నెహ్రూ జయంతి సందర్భంగా గుర్తుచేసుకోవాల్సిన సందేశం
నవంబర్ 14న నెహ్రూ జయంతిని దేశవ్యాప్తంగా బాలల దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. పిల్లలపై ఆయనకు ఉన్న ప్రేమ, విద్య, విజ్ఞానం, శాస్త్రీయ ఆలోచనలపై ఆయన చూపిన ఆసక్తి ఈ రోజుకు ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చాయి. దేశ భవిష్యత్తు పిల్లల చేతుల్లోనే ఉందని నమ్మిన నెహ్రూ, వారికి నాణ్యమైన విద్య, సమాన అవకాశాలు, అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశాన్ని అందించాలనే లక్ష్యంతో పనిచేశారు.

నాగార్జునసాగర్ వంటి భారీ ప్రాజెక్టులు ఆయన అభివృద్ధి ఆలోచనలకు ప్రతీకలుగా నిలిచాయి. ఒకవైపు భవిష్యత్ తరాలకు నీటి వనరులు, వ్యవసాయ అభివృద్ధి అందించడంతో పాటు మరోవైపు ప్రాచీన నాగరికత ఆనవాళ్లను కాపాడేందుకు చేసిన ప్రయత్నాలు ఆయన చారిత్రక పాత్రను మరింత ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టాయి.

నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు చరిత్రను పరిశీలిస్తే ఒక వ్యక్తి కృషి మాత్రమే కాకుండా అనేక మంది నాయకులు, అధికారులు, కార్మికులు, ఇంజినీర్ల సమిష్టి శ్రమ కనిపిస్తుంది. ఈ చారిత్రక వారసత్వాన్ని భవిష్యత్ తరాలకు అందించడం మనందరి బాధ్యత.

నెహ్రూ శంకుస్థాపన చేసిన నందికొండ ప్రాంతం నుంచి నేటి నాగార్జునసాగర్ వరకు సాగిన ఈ ప్రస్థానం రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల అభివృద్ధి చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది.

ఆధారం: Prabhakar Ch

ఈ వార్తను మా రిపోర్టర్ అందించిన సమాచారం ఆధారంగా AI సహాయంతో రాసి, ఎడిటర్ పరిశీలించి ప్రచురించారు.

📲 మరిన్ని వార్తల కోసం నిపుణ్ న్యూస్ యాప్ డౌన్‌లోడ్ చేసుకోండి

సంబంధిత వార్తలు

తాజా వార్తలు

  1. ఆరోగ్యమే మహాభాగ్యం.. ఈ మూడు సూత్రాలు పాటిస్తే చాలు!
  2. "పంబా నదిలో చెత్త వేయకండి".. శబరిమల భక్తులకు కేరళ సీఎం విజ్ఞప్తి
  3. దేశవ్యాప్తంగా 26 వేల చోట్ల "సండే ఆన్ సైకిల్"
  4. జేఈఈ మెయిన్ 2027: దరఖాస్తుకు నేడే ఆఖరు
  5. నామినేషన్ల వద్ద డ్రోన్ నిఘా
  6. సంగారెడ్డిలో పోలియో చుక్కలు

ఎక్కువ మంది చదివినవి

  1. 18 ఏళ్లుగా తాళం పడిన గుడి.. ‘తలుపులు తెరవండి’
  2. 2జర్నలిస్టు కుటుంబానికి ప్రెస్ క్లబ్ అండ
  3. 3ములుగులో ధాన్యం కొనుగోలు కేంద్రం
  4. 4వితంతు పింఛన్‌కు రూ.10 వేల లంచం.. ఏసీబీకి చిక్కిన పంచాయతీ కార్యదర్శి
  5. 5నర్సిపురం గౌరమ్మ ఆలయంలో చోరీ