మీడియా అవగాహన
ఫేక్ న్యూస్‌ను ఎలా గుర్తించాలి? వాట్సాప్ ఫార్వర్డ్ నిజమా కాదా తెలుసుకునే 7 మార్గాలు
పాత ఫోటోలు, మార్ఫ్ చేసిన వీడియోలు, నకిలీ ప్రభుత్వ ప్రకటనలను గుర్తించడం ఎలా; ఫార్వర్డ్ చేసే ముందు ఏం చూడాలి.
నిపుణ్ న్యూస్ డెస్క్ · చివరి అప్‌డేట్: · 2 నిమిషాల చదువు
"ఈ రోజు నుంచి స్కూళ్లకు సెలవులు", "ఈ పథకంలో అందరికీ ₹10,000", "ఈ ఫోటో మన ఊరిదే" — ఇలాంటి సందేశాలు రోజూ వాట్సాప్ గ్రూపుల్లో తిరుగుతుంటాయి. వాటిలో చాలా తప్పుడువి. ఒక తప్పుడు ఫార్వర్డ్ వల్ల ప్రజలు భయపడవచ్చు, డబ్బు పోగొట్టుకోవచ్చు, కొన్నిసార్లు గొడవలు కూడా జరగవచ్చు. ఫార్వర్డ్ చేసే ముందు ఈ ఏడు విషయాలు చూడండి.
1. ఎవరు చెప్పారు?
సందేశంలో మూలం (ఏ శాఖ, ఏ అధికారి, ఏ పత్రిక) ఉందా? "ఒక స్నేహితుడు పంపాడు", "నిజమైన వార్త" అని మాత్రమే ఉంటే అనుమానించండి. ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు సంబంధిత శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్, ప్రెస్ నోట్, జీవో రూపంలో వస్తాయి.
2. తేదీ చూడండి
చాలా ఫేక్ వార్తలు నిజంగా జరిగిన పాత ఘటనలే, కొత్తగా మళ్లీ తిప్పుతుంటారు. ఫోటో లేదా వీడియోలో తేదీ, సీజన్, వాతావరణం, బోర్డులపై రాతలు గమనించండి.
3. ఫోటోను రివర్స్ సెర్చ్ చేయండి
Google Lens లేదా Google ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో ఆ ఫోటోను అప్‌లోడ్ చేస్తే, అది ఇంటర్నెట్‌లో ఎప్పుడు, ఎక్కడ మొదట కనిపించిందో తెలుస్తుంది. "మన జిల్లా వరద" అని వచ్చిన ఫోటో వేరే దేశంలోది అని తరచూ బయటపడుతుంది.
4. భావోద్వేగాలను రెచ్చగొడుతోందా?
"వెంటనే అందరికీ పంపండి", "మీడియా చూపించదు", భయం లేదా కోపం కలిగించే భాష — ఇవి ఫేక్ న్యూస్ లక్షణాలు. నిజమైన వార్తకు అత్యవసర ఫార్వర్డ్ అవసరం ఉండదు.
5. "Forwarded many times" గుర్తు
వాట్సాప్‌లో రెండు బాణాల గుర్తుతో "Forwarded many times" అని ఉంటే, అది ఎవరో ఎక్కడో రాసి చాలా చేతులు మారిన సందేశం. రాసిన వ్యక్తి ఎవరో తెలియదు కాబట్టి మరింత జాగ్రత్త అవసరం.
6. నమ్మకమైన వార్తా సంస్థలు ఏమంటున్నాయి?
అంత పెద్ద వార్త నిజమైతే గుర్తింపు ఉన్న వార్తా సంస్థలు, అధికారిక సోషల్ మీడియా ఖాతాలు కూడా చెబుతాయి. ఎక్కడా కనిపించకపోతే అనుమానించండి.
7. ఫ్యాక్ట్-చెక్ వేదికలు
కేంద్ర ప్రభుత్వ విధానాలపై వచ్చే తప్పుడు ప్రచారాన్ని PIB ఫ్యాక్ట్ చెక్ (X లో @PIBFactCheck) ఖండిస్తుంది. రాష్ట్ర పోలీసు శాఖల అధికారిక సోషల్ మీడియా ఖాతాలు కూడా తప్పుడు ప్రచారాలపై స్పష్టత ఇస్తుంటాయి.
ఫేక్ అని తెలిస్తే
- ఫార్వర్డ్ చేయకండి; పంపిన వ్యక్తికి మర్యాదగా నిజం చెప్పండి.
- అల్లర్లు, ద్వేషం రెచ్చగొట్టే సందేశాలు అయితే పోలీసులకు చెప్పండి.
- మోసపూరిత లింక్‌లు ఉంటే https://cybercrime.gov.in లేదా https://sancharsaathi.gov.in లో రిపోర్ట్ చేయండి.
నిపుణ్ న్యూస్ ఏ వార్తనైనా ఎలా సరిచూస్తుందో మా ఫ్యాక్ట్-చెక్ విధానం పేజీలో చదవండి: https://nipunnews.com/fact-check-policy
అధికారిక లింకులు
- PIB (భారత ప్రభుత్వ పత్రికా సమాచార కార్యాలయం): https://pib.gov.in
- సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్: https://cybercrime.gov.in
ఈ గైడ్‌లో ఏదైనా సమాచారం పాతబడినా, తప్పుగా ఉన్నా మాకు తెలియజేయండి — పరిశీలించి సరిదిద్దుతాం. మేము ఎలా పనిచేస్తామో ఎడిటోరియల్ పాలసీలో చదవండి.